W dniu 29 stycznia 2026 r. weszły w życie przepisy wprowadzające nowe przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i zaostrzające sankcje za tego rodzaju przestępstwa. Chodzi o ustawę z dnia 4 grudnia 2025r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz. U. 2025r., poz. 1872). Celem tej ustawy jest ograniczenie zjawisk niebezpiecznych na drogach, taki jak nielegalne wyścigi samochodowe i brawurowa jazda, a tym samym eliminacja zagrożenia w ruchu lądowym związanego z takimi zachowaniami.
Jakie nowe przestępstwa drogowe wprowadzono w dniu 29.01.2026 r.?
Przepisy, które weszły w życie w dniu 29 stycznia 2026 r., wprowadziły do Kodeksu karnego dwa nowe przestępstwa.
Pierwsze przestępstwo polega na organizowaniu, prowadzeniu lub udziale w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym (art. 178c Kodeku karnego).
Drugie przestępstwo polega na rażącym przekroczeniu prędkości oraz rażącym naruszeniu innych zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym (art.178d Kodeksu karnego).
Na czym polega przestępstwo udziału w nielegalnym wyścigu albo na organizowaniu lub prowadzeniu nielegalnego wyścigu?
Przestępstwo uregulowane w nowym art. 178c Kodeksu karego polega na organizowaniu, prowadzeniu lub udziale w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym. Odpowiedzialności karnej za popełnienie tego przestępstwa podlegają zarówno organizatorzy takich wyścigów, jak i osoby biorące w nich udział, niezależnie od tego, czy w trakcie wyścigów doszło do wypadku, czy nie. Już samo branie udziału w nielegalnym wyścigu jest przestępstwem.
Co istotne, karalne jest także samo przygotowanie do organizacji, prowadzenia lub udziału w nielegalnym wyścigu.
Co to jest nielegalny wyścig?
Na mocy nowych przepisów do Kodeksu karnego dodano definicję nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych, którym jest:
- rywalizacja kierujących co najmniej dwoma pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, w szczególności z zamiarem pokonania odcinka drogi w jak najkrótszym czasie, z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, lub
- celowe wprowadzenie pojazdu mechanicznego w poślizg lub celowe doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu mechanicznego, wykonane w trakcie spotkania zorganizowanego na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni
– odbywające się bez wymaganego zezwolenia.
W mojej ocenie ww. definicja jest zbyt szeroka i niejednoznaczna, a przez to niebezpieczna dla kierowców. Jeśli bowiem chodzi o punkt 1, to teoretycznie jako nielegalny wyścig można byłoby potraktować sytuację, kiedy kierowcy stojących obok siebie pojazdów, ruszają dynamicznie spod świateł po wyświetleniu sygnału zielonego i każdy z nich chce być pierwszy przed kolejnymi światłami. Tego rodzaju rywalizacji na polskich drogach w miastach każdego dnia są setki, jeśli nie tysiące. W takich sytuacjach kierowcy w większości przypadków nie znają się, a zamiar rywalizacji może pojawić się tuż po zapaleniu światła zielonego, czy kilka sekund wcześniej. O niebezpieczeństwie ww. definicji świadczy także posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem “w szczególności”, który niestety otwiera możliwość kwalifikowania jako nielegalnego wyścigu także innych, codziennych sytuacji, a więc stosowania wykładni rozszerzającej, która to wykładnia w prawie karnym nie powinna być dopuszczalna.
Problematyczny jest także punkt 2 ww. definicji, w którym ustawodawcy chodziło o karanie za tzw. driftowanie. Ale zgodnie z brzmieniem definicji nielegalnym wyścigiem może być tzw. palenie gumy, albowiem jest to przecież nic innego jak celowe doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu mechanicznego. Tego rodzaju zachowania będą nielegalnym wyścigiem, jeśli dojdzie do nich w trakcie spotkania zorganizowanego na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni. I tutaj ustawodawca niestety znów pozostawił pole do szerokiej interpretacji przepisów. Zamiast skorzystać z definicji znajdujących się w art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. droga publiczna, droga wewnętrzna itd., posłużono się określeniami otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni, które w ustawach nie mają legalnych definicji, a w związku z tym otwierają możliwość kwalifikowania jako nielegalnego wyścigu nawet takiej sytuacji, gdy ktoś na swoim przydomowym, nieogrodzonym placu, w trakcie spotkanie z co najmniej jedną osobą zdecyduje się wprowadzić swój pojazd w poślizg.
Jaka kara grozi za udział w nielegalnym wyścigu?
Za udział w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych Kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Taka sama grozi osobie, która organizuje lub prowadzi nielegalny wyścig.
Z kolei za przygotowanie do organizacji, prowadzenia lub udziału w nielegalnym wyścigu przewidziano karę pozbawienia wolności do 3 lat.
Jaka kara grozi za spowodowanie wypadku drogowego podczas nielegalnego wyścigu?
Jeśli podczas uczestnictwa w nielegalnym wyścigu kierowca pojazdu mechanicznego spowoduje wypadek drogowy, którego skutkiem jest śmierć innego człowieka albo ciężki uszczerbek na zdrowiu innego człowieka, to podlega karze pozbawienia wolności w wymiarze od roku do 10 lat. Grozi za to zatem surowsza kara niż w przypadku spowodowania takiego wypadku drogowego w normalnych warunkach drogowych, która wynosi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
Na czym polega przestępstwo rażącego przekroczenia prędkości oraz rażącego naruszenia innych zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym?
Przestępstwo to polega na prowadzeniu pojazdu mechanicznego z rażącym przekroczeniem prędkość oraz rażącym naruszeniem innych zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, przez co następuje narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu albo naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego dłużej niż 7 dni. Tego rodzaju zachowania dotychczas były kwalifikowane jako wykroczenia, zaś jako przestępstwo uznawane było jedynie sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym.
Aby popełnić przestępstwo stypizowane w art. 178d Kodeksu karnego, konieczne jest jednoczesne rażące przekroczenie prędkości i rażące naruszenie innej zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym oraz spowodowanie w ten sposób bezpośredniego niebezpieczeństwa spowodowania wypadku drogowego. Przykładem takiego przestępstwa może być jazda w terenie zabudowanym z prędkością ponad 100 km/h i nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu dla pieszych, zmuszającego tego pieszego do zatrzymania się albo ucieczki z jezdni. Inny przykład to tzw. wyprzedzanie na trzeciego, które zmusiło innego kierowcę do podjęcia gwałtownym manewrów obronnych. Samo rażące przekroczenie prędkości, nawet połączone z rażącym naruszeniem innej zasady ruchu drogowego, nie będzie przestępstwem jeśli jednocześnie nie sprowadziło bezpośredniego niebezpieczeństwa spowodowania wypadku drogowego.
Jaka kara grozi za rażące przekroczenie prędkości i rażącego naruszenie innej zasady ruchu drogowego?
Za popełnienie przestępstwa rażącego przekroczenia prędkości i rażącego naruszenia innych zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym ustawodawca przewidział karę pozbawienia wolności w wymiarze od 3 miesięcy do 5 lat. ‘
Jaka kara grozi za spowodowanie wypadku drogowego w związku z rażącym przekroczeniem prędkości i rażącym naruszenie innej zasady ruchu drogowego?
Jeśli kierowca pojazdu mechanicznego podczas rażącego przekroczenia prędkości i rażącego naruszenia innej zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym spowoduje wypadek drogowy ze skutkiem śmiertelnym albo z ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu innej osoby, podlegać będzie karze pozbawienia wolności w wymiarze od roku do 10 lat.
Jaka kara grozi spowodowanie śmiertelnego wypadku drogowego w trakcie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów?
Nowe przepisy zaostrzyły odpowiedzialność karną za spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym lub z ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu przez kierowcę, który w dacie wypadku miał orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. W takiej sytuacji sprawca podlega karze pozbawienia wolności w wymiarze od roku do 10 lat.
Nowe wykroczenia drogowego i nowe obowiązki od 29.01.2026 r.
Oprócz opisanych powyżej zmian w Kodeksie karnym, ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. wprowadza także nowe wykroczenia drogowe.
W ustawie Prawo o ruchu drogowym dodano art. 65ja, zgodnie z którym spotkanie właścicieli, posiadaczy lub użytkowników pojazdów samochodowych na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni, którego celem jest prezentacja pojazdów samochodowych w liczbie większej niż 10, w szczególności wprowadzonych w nich modyfikacji, wymaga uprzedniego zawiadomienia organu gminy. Kto organizuje tego rodzaju spoty i zloty motoryzacyjne bez ww. zawiadomienia, lub przewodniczy takiemu spotkaniu, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 2.000 złotych. Karalne jest także umyślne uczestnictwo w takim spotkaniu, a także umyślne uczestnictwo (jako pasażer pojazdu lub obserwator) w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych, a także umyślne przebywanie jako widz na takim spocie lub zlocie motoryzacyjnym.
Kolejne nowe wykroczenie dodano w art. 86c Kodeksu wykroczeń i polega ono tzw. driftowaniu albo jedzie na jednym kole. Zgodnie z ww. przepisem, kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu prowadzi pojazd mechaniczny, celowo wprowadzając go w poślizg lub doprowadzając do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu, podlega karze grzywny nie niższej niż 1.500 złotych. A jeśli następstwem tego wykroczenia jest spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, kara grzywny wynosi nie mniej niż 2.500 złotych.
adwokat Marcin Wolski
Kancelaria Adwokacka Wrocław