Część kierowców, którzy spowodowali wypadek drogowy, decyduje się uciec z miejsca zdarzenia i nie udzielić pomocy ofierze wypadku. Najczęściej jest to spowodowane prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu, narkotyków, czy bez prawa jazdy. Sprawca wypadku w obawie przed surową odpowiedzialnością karną oddala się wówczas z miejsca wypadku, licząc na to, że jego pojazd i on sam nie zostaną zidentyfikowani przez policję.
Jednak z uwagi na to, że w momencie wypadku na jezdnię spadają różnego rodzaju odłamki z pojazdu (np. fragmenty reflektorów, lusterka, zderzaka), to wielu przypadkach na ich podstawie możliwe jest ustalenie marki i modelu pojazdu sprawcy. Ponadto w obecnych czasach, kiedy wiele ulic objętych jest publicznym lub prywatnym monitoringiem wizyjnym, to na ich podstawie policja jest w stanie ustalić, jakie konkretnie auto brało udział w wypadku drogowym, a dzięki temu znaleźć jego sprawcę.
W niniejszym artykule dowiesz się, co oznacza ucieczka z miejsca wypadku drogowego oraz jakie konsekwencje dla sprawcy się z nią wiążą.
Co oznacza ucieczka z miejsca wypadku drogowego?
Jest to oddalenie się z miejsca wypadku w celu uniknięcia odpowiedzialności.
Obowiązek pozostania na miejscu wypadku drogowego, a tym samym zakaz oddalania się z niego wynika wprost z art. 44 ust. Pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, jeżeli w wypadku jest zabity lub ranny, kierujący pojazdem jest obowiązany pozostać na miejscu wypadku, a jeżeli wezwanie zespołu ratownictwa medycznego lub Policji wymaga oddalenia się – niezwłocznie powrócić na to miejsce.
Kodeks karny posługuje się sformułowaniem “zbiegł z miejsca zdarzenia”, które oznacza to samo, co ucieczka z miejsca wypadku. Jak wyjaśniał wielokrotnie Sąd Najwyższy,o ucieczce kierowcy z miejsca wypadku można mówić wtedy, gdy oddala się on z miejsca wypadku, by uniknąć zidentyfikowania go, by utrudnić ustalenie przyczyny wypadku bądź też by uniknąć ewentualnej odpowiedzialności za spowodowanie wypadku. Dla uznania zachowania sprawcy za zbiegnięcie z miejsca wypadku drogowego wystarczy ustalenie, aby zbiegnięcie było spowodowane zamiarem osiągnięcia któregokolwiek z ww. celów.
Nie będzie zatem ucieczką z miejsca wypadku oddalenie się w celu wezwania służb ratunkowych (np. gdy sprawca nie ma możliwości zrobić tego telefonicznie), pod warunkiem, że od razu po wezwaniu sprawca powróci na miejsce zdarzenia.
Jaka jest kara za ucieczkę z miejsca wypadku drogowego?
Kara pozbawienia wolności w wymiarze od 5 do 20 lat. Aż taka kara grozi sprawcy śmiertelnego wypadku drogowego, który uciekła z miejsca wypadku.
W przypadku spowodowania wypadku drogowego, którego skutkiem jest ciężki uszczerbek na zdrowiu u pokrzywdzonego, sprawcy, który zbiegł z miejsca wypadku, grozi kara od 3 do 16 lat pozbawienia wolności.
Jeśli zaś w takiej sytuacji skutkiem wypadku jest jedynie spowodowanie obrażeń ciała u pokrzywdzonego na okres powyżej 7 dni, to zagrożenie karne wynosi od 2 miesięcy do 6 lat pozbawienia wolności.
Jak wynika z powyższego, wysokość kary grożącej za ucieczkę z miejsca wypadku uzależniona jest od skutków tego wypadku. W razie spowodowania ciężkiego lub śmiertelnego wypadku drogowego sprawca nie ma żadnych szans na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu, ponieważ zawieszona może zostać kara w wysokości maksymalnie 1 roku pozbawienia wolności.
Co istotne, w razie ustalenia i zatrzymania przez policję sprawcy wypadku drogowego, który zbiegł z miejsca zdarzenia, jest wysoce prawdopodobne, że sąd zastosuje tymczasowe aresztowanie i w związku z tym do momentu wydania prawomocnego wyroku będzie on przebywać w areszcie, z którego następnie trafi od razu do zakładu karnego. W razie ucieczki zachodzi bowiem obawa utrudniania postępowania karnego przez sprawcę (np. poprzez ponowną ucieczkę), co w połączeniu z realnie grożącą mu surową karą stanowi przesłankę zastosowania przez sąd tymczasowego aresztowania.
Czy za ucieczkę z miejsca wypadku drogi grozi zabranie prawa jazdy?
Tak. Niezależnie od wskazanej powyżej kary pozbawienia wolności, za ucieczkę z miejsca wypadku drogowego sprawcy grozi również zabranie prawa jazdy, które w prawie karnym formalnie jest środkiem karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.
Sąd ma możliwość orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów za każde przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w tym za spowodowanie jakiegokolwiek wypadku drogowego. A więc zakaz ten grozi sprawcy wypadku drogowego, nawet jeśli nie zbiegł on z miejsca zdarzenia.
W razie spowodowania śmiertelnego wypadku drogowego albo wypadku, którego skutkiem jest ciężki uszczerbek na zdrowiu innej osoby, sąd w wyroku ma obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, a więc do końca życia sprawcy.
Natomiast w razie spowodowania wypadku drogowego, w wyniku którego inna osoba doznała obrażeń ciała na okres powyżej 7 dni, sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 1 roku do 15 lat.
Jakie są inne konsekwencje ucieczki z miejsca wypadku?
Konsekwencje majątkowe. Za ucieczkę z miejsca wypadku drogowego, poza opisaną powyżej odpowiedzialnością karną, sprawcy grozi również odpowiedzialność majątkowa, która często może być dotkliwsza od odpowiedzialności karnej.
Jeśli w wyniku wypadku drogowego inna osoba poniosła śmierć, to jej osobom najbliższym należy się zadośćuczynienie i odszkodowanie. Zadośćuczynienie i odszkodowanie należy się także osobie, która w wypadku drogowym doznała obrażeń ciała. Kwoty z tego tytułu wypłacane są przez zakład ubezpieczeń, w którym w dacie wypadku ubezpieczony był samochód sprawcy wypadku. Dzięki temu sam sprawca wypadku drogowego nie musi tych kwot płacić pokrzywdzonym z własnego majątków. Jeśli jednak sprawca ucieknie z miejsca wypadku, to ubezpieczyciel wprawdzie wypłaci pokrzywdzonemu z polisy OC należne mu kwoty, jednakże następnie wszystkie te kwoty sprawca wypadku będzie musiał ubezpieczycielowi zwrócić. Zgodnie bowiem art. 43 pkt 4 ustawy z dnia 22 maja 2003r.o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zakładowi ubezpieczeń oraz Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemuprzysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący zbiegł z miejsca zdarzenia.
Należy mieć na uwadze, że kwoty zadośćuczynienia wypłacane przez ubezpieczyciela pokrzywdzonym z tytułu wypadku drogowego mogą wynosić łącznie kilkaset tysięcy złotych, a w przypadku ciężkich obrażeń ciała czy wielu uprawnionych przekroczyć nawet milion złotych. Obowiązek zwrotu przez sprawcę wypadku drogowego tak ogromnych w wielu przypadkach jest dla sprawcy uciążliwszy niż sama orzeczona przez sąd kara.
adwokat Marcin Wolski
Kancelaria Adwokacka Wrocław